Vroeger dacht ik dat ik voor altijd zou leven. Ik kon me simpelweg niet voorstellen dat ik op mijn zeventiende na zou moeten denken over de dood. Waarom zou ik ook? Ik was jong, ik had plannen en het leven lachte me toe. Jong zijn geeft je het gevoel dat het leven vanzelfsprekend is. Dat je tijd hebt en dat alles maakbaar is.
Tot de dag dat een arts tegenover mij en mijn moeder ging zitten en begon met: “We moeten het even hebben over… wat als.” Ik weet nog dat alles stilviel. Het leven, zoals ik dat altijd geleefd had, werd ineens kwetsbaar. Dat ene gesprek veranderde voor altijd hoe ik naar mijn toekomst kijk. Én naar hoe weinig we eigenlijk praten over wat we willen, zolang alles goed lijkt te gaan.
Ik voelde opeens wat sterfelijkheid betekende. Niet theoretisch of symbolisch. Maar echt.
Dichterbij de dood kun je niet komen
Toen ik voor het eerst op een open IC zaal belandde waarbij ik nog aanwezig was voelde ik het opeens. De dood was hier aanwezig, bijna tastbaar. Het hing in de lucht als een soort constante aanwezigheid.
Ik hoorde monitoren naast me bij andere patiënten opeens anders piepen en verpleegkundigen stormden naar binnen. Er wordt gesproken over reanimaties en ik heb botten horen breken. Ik heb gehoord hoe de beademing van een patiënt werd uitgezet in het bijzijn van familie en hoe de piepende tonen van de monitor langzaam verdwenen. Ik heb denk ik wel meer dan 20 patiënten opgehaald zien worden door het mortuarium en ik realiseerde mij maar al te goed; ik kan de volgende zijn.
Ik was nog niet klaar om te gaan. Ik wilde nog verliefd worden, mijn droombaan krijgen en een mooie reis maken. Ik voelde ineens hoe kostbaar het leven was en ik hield mezelf voor: als ik hieruit kom, dan ga ik leven.
Sterfelijkheid is ingewikkeld voor jong en oud
In mijn omgeving werd er weinig gepraat over ‘’het einde’’. Ik heb mij afgevraagd waarom wij dit zo uitstellen, misschien omdat we geloven dat het onze leeftijd respecteert? Of we houden onszelf voor dat het nog ver weg is. Of iets dat alleen bij anderen gebeurt. Ik leerde dat sterfelijkheid een onderdeel is van ons bestaan.
Wat ik iedereen wil meegeven, is niet dat we continu met de dood bezig moeten zijn. Wel dat het helpt om er één keer bij stil te staan, juist wanneer het leven nog gewoon doorgaat. Niet uit angst, maar uit zorg voor jezelf en voor de mensen om je heen.
Wat sterfelijkheid mij heeft gegeven
Het gekke is: zodra je eenmaal hebt gevoeld hoe kwetsbaar het leven is, verandert er iets in hoe je keuzes maakt. Niet groots of zweverig, maar juist heel praktisch. Ik ben andere dingen belangrijk gaan vinden. Geluk zit hem niet in grootse dingen, maar juist in de kleine.
Ik ben veel bewuster gaan leven met het idee: Wat als dit het is voor vandaag? Niet vanuit angst, maar vanuit prioriteit. Het maakt je eerlijker naar jezelf. Ik zeg sneller nee tegen dingen die energie kosten en ja tegen dingen die me goed doen. Ik stel lastige gesprekken niet meer uit. Ik probeer momenten die fijn zijn niet weg te wuiven alsof ze vanzelfsprekend zijn.
Het heeft me ook geholpen om keuzes te maken die ik anders had doorgeschoven naar “later”. Zoals nadenken over wat ik zou willen als ik het zelf niet meer kan zeggen. Niet als een zwaar onderwerp, maar juist als iets dat rust geeft. Want door dat soort dingen te regelen wanneer je je wél goed voelt, houd je ruimte over voor het leven zelf.
Sterfelijkheid heeft me geleerd dat je niet hoeft te wachten tot het misgaat om duidelijk te zijn over wat je wil. Het heeft me praktischer gemaakt, eerlijker, en misschien zelfs een beetje rustiger. En ik merk dat dit doorwerkt in mijn omgeving.
- Begin juist wanneer het goed gaat
Maak een wilsverklaring niet op een moment van paniek of crisis, maar op een gewone dag. Je denkt dan helderder, rustiger en realistischer. - Gebruik een simpele vraag als startpunt
Vraag jezelf: Wat vind ik belangrijk als ik zelf geen keuzes kan maken?
Je hoeft geen juridisch document te schrijven, begin met woorden, gedachten, notities en informeer je omgeving. - Praat er één keer kort over met iemand die je vertrouwt
Het hoeft geen zwaar gesprek te zijn. Iets in de trant van:
“Het voelt misschien een raar onderwerp, maar ik wil even delen wat ik belangrijk vind, voor het geval dat ooit nodig is.” Meer hoeft niet. Maar het lucht op.
Tot slot
Het leven is kort. Dat weten we, maar je voelt het pas echt als het dichtbij komt. Nadenken over de dood gaat niet over afscheid nemen, maar over helder leven. Over weten wat voor jou belangrijk is, voordat iemand anders dat moet invullen.
Zeg elkaar gedag als je de deur uitgaat. Stel dromen niet eindeloos uit. Blijf niet hangen in situaties die je leegtrekken, terwijl je zelf invloed hebt. Soms is dat een gesprek. Soms een keuze. Soms het lef om te zeggen: dit past niet meer.
‘’Nadenken over de dood helpt je om helderder te zien hoe je wilt leven.’’
En dat is misschien wel de belangrijkste les die ik op de IC heb geleerd.
Over Eline
Eline studeerde HBO Hotelmanagement en haalde haar Bachelor cum laude, midden in een periode waarin ze vaker in ziekenhuiskamers zat dan ze ooit had kunnen bedenken. Tegen alle verwachtingen in, en misschien ook een beetje tegen haar eigen, vond ze daarna meerdere plekken in het werkende leven. Nu werkt ze als commercieel projectmanager bij een HR-organisatie en is ze ook auteur. Twee banen waarin ze haar enthousiasme, mensenkennis en nuchterheid kwijt kan. Maar wat misschien nog wel belangrijker is: ze werkt op een manier die past bij haar lichaam en haar grenzen. Ze plant slim, verdeelt haar energie zorgvuldig en zegt sneller nee dan vroeger, omdat ze inmiddels weet hoe kostbaar een dag zonder strijd kan zijn. Dingen die vroeger vanzelfsprekend waren, een studie afronden, een baan hebben, meedoen in de wereld, voelen nu als prestaties om écht trots op te zijn. En in haar vrije tijd zit ze graag op de racefiets, vind je haar in de keuken of geniet ze van een wandeling in de natuur of aan zee.
